Jak leczyć astygmatyzm u dziecka?
Astygmatyzm to wada wzroku o pochodzeniu refrakcyjnym, którą wywołują nieprawidłowości anatomiczne rogówki lub soczewki. Prowadzą one do wystąpienia nieostrości obrazu, a w konsekwencji do dyskomfortu występującego w okolicach płatu czołowego oraz – wraz z upływem czasu – do trudności w nauce czytania oraz pisania. Czy astygmatyzm można leczyć? Jak poradzić sobie z tą wadą wzroku?
Przyczyny astygmatyzmu u dzieci – skąd się bierze i dlaczego warto poddać go korekcji?
Astygmatyzm to zaburzenie widzenia, które często występuje wraz z innymi wadami wzroku, w tym z krótkowzrocznością i dalekowzrocznością. Badania w celu jego wykrycia należy przeprowadzać możliwie jak najszybciej. Wraz z wiekiem problem ten się pogłębia, dlatego warto podjąć określone działania już w 3 – 4 roku życia. Jest to możliwe m.in. dzięki nowoczesnym testom obrazkowym, które umożliwiają przeprowadzenie analizy dokładności widzenia bez konieczności rozpoznawania liter.
Korygowanie i leczenie astygmatyzmu u małych dzieci – jak wygląda?
Co ciekawe, u niemowląt astygmatyzm jest wykrywany dość często. Pierwsze badanie okulistyczne u maluszka przeprowadza się tuż po narodzinach. Dzięki temu można metodą zobrazowania zbadać stan rogówki oraz soczewki i na ich podstawie ocenić, czy występują w ich obrębie niepokojące zmiany.
W tym miejscu warto dodać, że astygmatyzm u noworodków jest wykrywany stosunkowo często i nie zawsze wymaga korekcji. U tak małych dzieci (na wczesnych etapach wzrostu) dochodzi do wydłużenia gałki ocznej, w związku z czym wada ulega naturalnemu, stopniowemu spłyceniu. Jeśli jednak u malucha mamy do czynienia z występowaniem znacznych nieprawidłowości (wysoka krótkowzroczność lub dalekowzroczność) konieczne jest wdrożenie okularów, aby uniknąć niedorozwoju narządu wzroku.
Astygmatyzm jako wada wzroku – skąd się bierze?
Nauka do końca nie wie, czy astygmatyzm jest wadą dziedziczną. Niemniej wyniki przeprowadzonych badań wskazują, że istnieje duża korelacja pomiędzy pokrewieństwem a występowaniem astygmatyzmu.
Jakie są inne przyczyny astygmatyzmu u dzieci i dorosłych?
- Uszkodzenia mechaniczne rogówki – to częsta przyczyna astygmatyzmu, która zwykle jest związana z wcześniejszym zakażeniem lub operacjami okulistycznymi. Mogą one doprowadzić do powstawania blizn, które prowadzą do zaburzeń widzenia.
- Choroby – niektóre z nich, takie jak np. rogówka kulista lub stożek rogówki doprowadzają do deformacji tego narządu, wpływając na pracę układu optycznego oka.
Co do zasady, astygmatyzm rozwija się u dzieci, u których kształt rogówki nie przypomina sfery. U takich osób obraz jest przetwarzany w sposób błędny, co prowadzi do wystąpienia wad wzroku i konieczności zastosowania okularów korekcyjnych.
Objawy astygmatyzmu – po czym poznać, że niezbędna jest korekcja wzroku?
Astygmatyzm u dzieci i dorosłych wygląda bardzo podobnie. Różnica polega na tym, że dzieci nie są w stanie zasygnalizować problemów z widzeniem, gdyż dla nich niewyraźny obraz jest czymś naturalnym. Dlatego warto przeprowadzać z dzieckiem badania kontrolne, na podstawie których okulista dziecięcy lub optometrysta może ocenić, czy występuje wspomniana deformacja rogówki lub soczewki.
Do najczęstszych przyczyn astygmatyzmu należą:
- mylenie liter, trudności w nauce czytania,
- niewyraźne widzenie obiektów leżących blisko i daleko,
- męczenie się oczu, mrużenie narządu wzroku,
- problemy z koncentracją, bóle głowy.
Samodzielne zdiagnozowanie astygmatyzmu u dziecka nie jest możliwe. Dlatego wszelkie nieprawidłowości zauważone np. w trakcie zabawy lub nauki należy zgłaszać specjaliście.
Rodzaje astygmatyzmu – podział na typy
Deformacja rogówki i soczewki może mieć bardzo zróżnicowaną formę. Dlatego medycyna wyróżnia wiele różnych typów tej wady wzroku.
Astygmatyzm możemy podzielić na regularny i nieregularny. Z pierwszym przypadkiem mamy do czynienia, gdy w oku mamy dwie ogniskowe. Z kolei wariant nieregularny ma miejsce wówczas, gdy ogniskowych jest więcej.
Wyróżniamy też astygmatyzm prosty, w którym płaszczyzna pionowa silniej łamie światło niż pozioma, a także astygmatyzm poziomy, gdzie ma miejsce zjawisko odwrotne (płaszczyzna pozioma silniej łamie światło niż pionowa). Medycyna wyróżnia też astygmatyzm skośny, w którym główne płaszczyzny nie są usadowione pod kątem prostym względem siebie.
Astygmatyczne zaburzenia widzenia możemy również dzielić na:
- astygmatyzm niezłożony: np. astygmatyzm krótkowzroczny oraz nadwzroczny,
- astygmatyzm złożony, w którym oko osiąga nadmiarową refrakcję w obydwu płaszczyznach,
- astygmatyzm mieszany, w którym jedna płaszczyzna jest krótkowzroczna, a druga wykazuje nadwzroczność.
Czy korekcja astygmatyzmu jest skuteczna? Czy astygmatyzm u dzieci można wyleczyć?
Korekcja astygmatyzmu u dzieci jest możliwa zwykle za pomocą okularów lub soczewek kontaktowych (soczewki cylindryczne i opcjonalnie sferyczne). Leczenie to proces długotrwały, ale przy stosowaniu się do zaleceń lekarskich można znacząco ograniczyć zakres wad. U dorosłych leczenie astygmatyzmu często ma formę terapii laserowej.
Astygmatyzm ma ogromny wpływ na ostrość widzenia i komfort życia. Dlatego po jego wykryciu od małego wskazane jest noszenie okularów lub szkieł kontaktowych.